અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધવિરામ વચ્ચે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી જહાજોની અવરજવર અંગે મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. રશિયાની રાજ્ય સમાચાર એજન્સી, તાસના તાજેતરના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ઈરાન હવે હોર્મુઝમાંથી દરરોજ ફક્ત 15 જહાજોને જ પસાર થવાની મંજૂરી આપશે. ઈરાનના આ નિર્ણયથી ભારતને LPG અને ક્રૂડ ઓઈલના પુરવઠા પર અસર પડી શકે છે. ઈરાનના અવરજવર પર પ્રતિબંધ મૂકવાના નિર્ણયથી વૈશ્વિક ટ્રાન્સપોર્ટરોમાં પણ ચિંતા વધી છે.
ભારત સરકાર શું કહી રહી છે?
દેશમાં LPG, ક્રૂડ ઓઈલ અને રાસાયણિક ઉત્પાદનોના પુરવઠા અંગે પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે સરકાર દેશમાં LPG સંકટનો સામનો કરવા માટે પ્રયાસો કરી રહી છે. હાલમાં, દેશમાં LPG ગેસ સિલિન્ડરનો પુરવઠો યોગ્ય માત્રામાં છે. મંત્રાલયે માહિતી આપી છે કે દેશમાં દરરોજ 5.8 મિલિયનથી વધુ ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરનું વિતરણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. વધુમાં, વાણિજ્યિક LPG સિલિન્ડરની ઉપલબ્ધતા પણ વધારીને 70% કરવામાં આવી છે.
પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે મીડિયાને માહિતી આપી હતી કે દેશમાં એક જ દિવસમાં 6,700 ટન વાણિજ્યિક LPG વેચાયું હતું, જે આશરે 3.5 લાખ સિલિન્ડર જેટલું છે. વધુમાં, આ સમયગાળા દરમિયાન આશરે 1.06 લાખ પાંચ કિલોગ્રામના સિલિન્ડર પણ વેચાયા હતા.
ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચેના દરિયાઈ પટ્ટાને ” સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ” કહેવામાં આવે છે. તે પાણીની સાંકડી પટ્ટી છે, જે ફક્ત 34 કિલોમીટર પહોળી છે, પરંતુ તેનું મહત્વ એટલું પ્રચંડ છે કે તેને વિશ્વની “આર્થિક નસ” માનવામાં આવે છે. આ માર્ગ ખાડી દેશોને હિંદ મહાસાગર સાથે જોડે છે. વિશ્વના ક્રૂડ ઓઇલ પુરવઠાનો પાંચમો ભાગ આ માર્ગમાંથી પસાર થાય છે. ફક્ત તેલ જ નહીં, પરંતુ ખાતરો અને અન્ય આવશ્યક કૃષિ માલ પણ આ સમુદ્રી માર્ગ દ્વારા વિશ્વમાં પહોંચે છે.
યુરોપિયન યુનિયને ગુરુવારે જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝમાં નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા સુનિશ્ચિત કરવી જોઈએ અને કોઈ ફી કે ટોલ વસૂલવા જોઈએ નહીં. ઈરાને જહાજોને પસાર થવા દેવા માટે ફી વસૂલવાનું સૂચન કર્યા પછી આ વાત સામે આવી છે. એક મહિનાથી વધુ સમયની લડાઈ પછી ઈરાન અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કર્યા પછી વાટાઘાટો શરૂ થવાની તૈયારીમાં હોવાથી આ મહત્વપૂર્ણ ખાડી જળમાર્ગને સંપૂર્ણપણે ફરીથી ખોલવાનો મુદ્દો વિવાદનો મુખ્ય મુદ્દો રહ્યો છે.
