વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ શુક્રવારે(13 ફેબ્રુઆરી) સેવા તીર્થ સંકુલથી કર્તવ્ય ભવન 1 અને 2નું ઉદ્ઘાટન કર્યું. તેમણે એક સિક્કો અને ટપાલ ટિકિટ પણ બહાર પાડી. અગાઉ, પીએમ મોદીએ શુક્રવારે સવારે “સેવા તીર્થ” સંકુલનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. આ નવી ઇમારતમાં પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલય (PMO), રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ સચિવાલય અને કેબિનેટ સચિવાલય હશે. કેન્દ્રીય મંત્રી મનોહર લાલે જણાવ્યું કે, ઉદ્યોગ ભવન મેટ્રો સ્ટેશનનું નામ બદલીને સેવા તીર્થ મેટ્રો સ્ટેશન કરવામાં આવશે.
જાહેર કાર્યક્રમ દરમિયાન પોતાના સંબોધનમાં પીએમ મોદીએ કહ્યું કે, ‘વિકસિત ભારત માટેના સંકલ્પને મજબૂત બનાવવા માટે આ પગલું મહત્ત્વપૂર્ણ છે. આજે આપણે નવા ઇતિહાસના નિર્માણના સાક્ષી બની રહ્યા છીએ. આજે ભારત એક નવી શરૂઆત જોઈ રહ્યું છે. ભારતની વિકાસ યાત્રામાં આ એક નવી શરૂઆત છે. જૂની ઇમારતોમાં જગ્યાનો અભાવ હતો અને મર્યાદિત સુવિધાઓ હતી. લગભગ 100 વર્ષ જૂની ઇમારતો અંદરથી બગડી રહી હતી. મારું માનવું છે કે દેશને આ પડકારો વિશે પણ સતત જાણ કરવી જોઈએ.’
પીએમએ કહ્યું, ‘આઝાદી પછી સાઉથ બ્લોક અને નોર્થ બ્લોકમાં ઘણા મહત્ત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા અને ઘણી નીતિઓ ઘડવામાં આવી, પરંતુ આ ઇમારતો બ્રિટિશ શાસનના પ્રતીક તરીકે બનાવવામાં આવી હતી. તેમનો હેતુ સદીઓથી ભારતને ગુલામીની સાંકળોમાં બંધ રાખવાનો હતો. એક સમય હતો જ્યારે કોલકાતા દેશની રાજધાની હતી. 1905માં બંગાળના ભાગલા દરમિયાન કોલકાતા બ્રિટિશ વિરોધી ચળવળનું એક મજબૂત કેન્દ્ર બની ગયું હતું. તેથી 1911માં અંગ્રેજોએ ભારતની રાજધાની દિલ્હી ખસેડી. તે પછી, નોર્થ બ્લોક અને સાઉથ બ્લોક જેવી ઇમારતો બ્રિટિશ સરકારની જરૂરિયાતો અને દ્રષ્ટિને ધ્યાનમાં રાખીને બનાવવામાં આવી. ઇમારતોએ બ્રિટિશ મહારાજાના દ્રષ્ટિકોણને ગુલામ ભારતની ધરતી પર અનુવાદિત કરવા માટે એક માધ્યમ તરીકે સેવા આપી. રાયસીના હિલ્સ પસંદ કરવામાં આવી હતી જેથી આ ઇમારતો અન્ય કરતા ઊંચી હોય. સદનસીબે, સેવા તીર્થની ઇમારતો ટેકરી પર નહીં, પણ જમીન સાથે જોડાયેલી છે.’
પીએમ મોદીએ કહ્યું કે, ‘જૂની ઇમારતોને તોડી પાડવાને બદલે, એક સંગ્રહાલય બનાવવામાં આવશે જેથી નવી પેઢી ત્યાં મુલાકાત લઈ શકે અને ઇતિહાસ સમજી શકે. આઝાદીના આટલા વર્ષો પછી પણ કેન્દ્ર સરકારના ઘણા મંત્રાલયો દિલ્હીમાં લગભગ 50 અલગ અલગ સ્થળોએથી કાર્યરત છે, અને ફક્ત ભાડા પર વાર્ષિક આશરે ₹1,500 કરોડનો ખર્ચ થાય છે. બધા મંત્રાલયોને એકસાથે લાવવાથી ખર્ચ ઘટશે, સમય બચશે અને કર્મચારીઓની કાર્યક્ષમતા વધશે.’
ફક્ત નામ બદલવાની નહીં, પણ માનસિકતા બદલવી જરૂરી: પીએમ મોદી
પીએમ મોદીએ કહ્યું કે, ‘સ્વતંત્રતા પછી પણ ઘણી જગ્યાએ જૂના નામો અને પ્રતીકો યથાવત રહ્યા. ઉદાહરણ તરીકે, પ્રધાનમંત્રી નિવાસસ્થાન તરફ જતો રસ્તો, જે અગાઉ રેસકોર્સ રોડ તરીકે ઓળખાતો હતો, તેનું નામ હવે લોક કલ્યાણ માર્ગ રાખવામાં આવ્યું છે. તેવી જ રીતે, શહીદ સૈનિકોના માનમાં રાષ્ટ્રીય યુદ્ધ સ્મારક બનાવવામાં આવ્યું હતું.’
પીએમ મોદીએ સમજાવ્યું કે, ‘આ ફેરફારોનો હેતુ ફક્ત નામ બદલવાનો નથી, પરંતુ દેશની માનસિકતા અને અભિગમમાં પરિવર્તન લાવવાનો છે. આ નિર્ણય ભારતના ભૂતકાળ, વર્તમાન અને ભવિષ્યને ગર્વથી જોડવાનો પ્રયાસ છે. જ્યારે રાજપથ પર પહેલા જનતા માટે મર્યાદિત સુવિધાઓ હતી, ત્યારે હવે ફરજના માર્ગ પર નાગરિકો માટે વધુ સારી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. રાષ્ટ્રપતિ ભવન સંકુલમાં પણ ફેરફારો કરવામાં આવ્યા, જેમાં મુઘલ ગાર્ડનનું નામ બદલીને અમૃત ઉદ્યાન કરવામાં આવ્યું અને જૂના સંસદ ભવનને સંવિધાન સદન નામ આપવામાં આવ્યું. પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું કે આ ફેરફાર ફક્ત નામમાં ફેરફાર નથી, પરંતુ સ્વતંત્ર ભારત માટે એક નવી, સ્વતંત્ર અને નાગરિક-કેન્દ્રિત ઓળખ બનાવવાનો પ્રયાસ છે.’
સેવા તીર્થ ફક્ત એક નામ નથી, પરંતુ સેવા અને જવાબદારીનું પ્રતીક: પીએમ મોદી
પીએમ મોદીએ કહ્યું, ‘સેવા તીર્થ ફક્ત એક નામ નથી, પરંતુ સેવાનો સંકલ્પ છે. તે એક એવું સ્થળ છે જે લોકોની સેવા કરીને પવિત્ર થાય છે અને રાષ્ટ્રની પ્રગતિમાં ફાળો આપે છે. ધ્યેય લાખો લોકોને ગરીબી અને ગુલામીની માનસિકતામાંથી મુક્ત કરવાનો છે, અને આ ફક્ત સેવા દ્વારા જ શક્ય છે. તેમણે સમજાવ્યું કે જેમ જેમ ભારત વૈશ્વિક સ્તરે નવા સંબંધો અને વેપાર કરારો સ્થાપિત કરે છે, સેવા તીર્થ અને કર્તવ્ય ભવનમાં કરવામાં આવેલ કાર્ય રાષ્ટ્રના વિકાસમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપશે.’
તેમણે ભાર મૂક્યો કે અહીં લેવામાં આવેલા નિર્ણયો હંમેશા લોકોના સપના અને જરૂરિયાતો પર આધારિત હોવા જોઈએ, કારણ કે લોકશાહીમાં લોકો સૌથી મોટી શક્તિ છે. પીએમ મોદીએ એમ પણ કહ્યું કે, ‘વર્ષોથી, નાગરિકો શાસનનું કેન્દ્ર બન્યા છે. આ ઇમારતમાં લેવામાં આવતા દરેક નિર્ણયનો હેતુ 1.4 અબજ લોકોના જીવનને સુધારવાનો હોવો જોઈએ. અહીં કોઈ તેમના અધિકારો પર ભાર મૂકવા માટે નહીં, પરંતુ તેમની જવાબદારીઓ પૂર્ણ કરવા માટે આવ્યું છે.’
