આજે સાંજે હોલિકા દહન:જાણો હોળીમાં કઈ-કઈ વસ્તુઓ નાખવામાં આવે છે! હોળીની પરિક્રમા શા માટે કરવામાં આવે છે?
આજ (2 માર્ચ) રાત્રે હોલિકા દહન થશે, આ વર્ષે ફાગણ પૂનમની તિથિ બે દિવસ 2 અને 3 માર્ચના રોજ છે. કાલે એટલે કે 3 તારીખે ચંદ્રગ્રહણ પણ છે. આ કારણે હોળી રમવાની તારીખને લઈને પંચાંગ ભેદ છે. કેટલાક પંચાંગમાં 3 અને કેટલાકમાં 4 માર્ચના રોજ ધુળેટી જણાવવામાં આવી છે. હોલિકા દહન ધર્મની સાથે જ સારા સ્વાસ્થ્યનો તહેવાર પણ છે.
હાલમાં હવામાન પરિવર્તન થઈ રહ્યું છે. ઠંડી જઈ રહી છે અને ગરમી વધવા લાગી છે. આ સમયને ઋતુઓનો સંધિકાળ કહેવાય છે એટલે કે બે ઋતુઓ વચ્ચેનો સમય. ઉજ્જૈનના જ્યોતિષાચાર્ય પં. મનીષ શર્માના મતે, હોળી સાથે જોડાયેલી પરંપરાઓનું પાલન કરવાથી ધર્મની સાથે જ સ્વાસ્થ્ય લાભ પણ મળી શકે છે. જાણો હોલિકા દહન સાથે જોડાયેલી કેટલીક ખાસ પરંપરાઓ…
હોલિકા દહનનું મહત્વ યજ્ઞ જેવું જ છે. જેમ યજ્ઞમાં અલગ-અલગ લાકડાં અને ઔષધિઓ નાખવામાં આવે છે, તેવી જ રીતે હોલિકામાં પણ ફળ, મધ, ગાયના છાણમાંથી બનેલા છાણાં, કાળા મરી, હળદર, ઘી, કમળ ગટ્ટા, કાળા તલ, ચંદન, લીમડાના લાકડાં જેવા લાકડાં અને ઔષધિઓ નાખવામાં આવે છે. જેમ યજ્ઞનો ધુમાડો વાતાવરણને શુદ્ધ કરે છે, તેવી જ રીતે હોલિકામાં નાખવામાં આવેલી આ ઔષધિઓનો ધુમાડો પણ વાતાવરણ માટે ફાયદાકારક રહે છે.
અસુરરાજ હિરણ્યકશ્યપુની બહેન હોલિકા ભક્ત પ્રહલાદને લઈને આગમાં બેસી ગઈ હતી, તે સમયે ભગવાન વિષ્ણુએ પ્રહલાદની રક્ષા કરી હતી અને હોલિકા બળી ગઈ હતી. જે હોલિકા સજાવવામાં આવે છે, તેના માટે એવી માન્યતા છે કે તેમાં ભક્ત પ્રહલાદ પણ હોય છે. હોલિકાની પૂજાની સાથે જ ભક્ત પ્રહલાદ અને ભગવાન વિષ્ણુની પણ પૂજા કરવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે પ્રહલાદની પૂજા અને પરિક્રમા કરવાથી ભગવાન વિષ્ણુની કૃપા મળે છે. સળગતી હોળી એટલે કે અગ્નિને પવિત્ર માનવામાં આવે છે, તેથી તેની પરિક્રમા કરીને આશીર્વાદ લેવામાં આવે છે. ધ્યાન રાખો કે પરિક્રમા કરતી વખતે સળગતી હોલિકાની નજીક ન જવું જોઈએ. પરિક્રમા સાવધાનીપૂર્વક કરવી જોઈએ.
નવી ફસલ પાક્યા પછી ઉત્સવ મનાવવાની પરંપરા છે. આ સમયે ઘઉં-ચણાનો પાક આવે છે. પાકનું પાકવું ખેડૂતો માટે ઉત્સવ મનાવવાની વાત છે. પાક પાકવાની ખુશીમાં ઉત્સવ મનાવવાની પરંપરા જૂના સમયથી ચાલી આવે છે. સળગતી હોળીની આસપાસ ખુશીઓ મનાવે છે. જે રીતે જ્યારે આપણે ઘરે ખાસ ભોજન બનાવીએ છીએ, તો સૌથી પહેલાં ભગવાનને ભોગ ધરાવીએ છીએ. બરાબર આ જ ભાવથી ખેડૂતો સળગતી હોળીમાં નવી ફસલનો અમુક ભાગ ભગવાનને ભોગ સ્વરૂપે ચઢાવે છે.
