મધ્ય પૂર્વમાં વધી રહેલા યુદ્ધના તણાવ વચ્ચે ભારતે ઈરાનના પૂર્વ સુપ્રીમ લીડર Ayatollah Ali Khameneiના અવસાન પર શોક વ્યક્ત કર્યો છે. ભારત સરકાર તરફથી વિદેશ સચિવ Vikram Misri ગુરુવારે નવી દિલ્હીમાં આવેલ Embassy of Iran in New Delhi ખાતે પહોંચ્યા હતા અને ત્યાં શોક પુસ્તિકા પર હસ્તાક્ષર કરીને ઈરાન પ્રત્યે સંવેદના વ્યક્ત કરી હતી. આ પગલાંને રાજદ્વારી સ્તરે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે, કારણ કે ભારતે આ ઘટનાને લઈ ઈરાન સાથે પોતાની સહાનુભૂતિ અને એકતા દર્શાવી છે.
ઈરાનના 86 વર્ષીય પૂર્વ સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈ લાંબા સમયથી દેશના સૌથી શક્તિશાળી રાજકીય અને ધાર્મિક નેતા તરીકે ઓળખાતા હતા. તેઓ વર્ષ 1989થી Iranના સર્વોચ્ચ નેતા તરીકે કાર્યરત રહ્યા હતા અને દેશની આંતરિક તેમજ વિદેશ નીતિમાં તેમની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા રહી હતી. તેમની આગેવાની હેઠળ ઈરાન મધ્ય પૂર્વના રાજકારણમાં એક મહત્વપૂર્ણ શક્તિ તરીકે ઉભર્યું હતું.
અહેવાલો મુજબ 28 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા કરવામાં આવેલા હવાઈ હુમલામાં ખામેનેઈનું મૃત્યુ થયું હતું. આ ઘટના બાદ સમગ્ર પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધુ વધી ગયો છે અને પરિસ્થિતિ યુદ્ધ તરફ આગળ વધી રહી છે. આ સમાચાર સૌપ્રથમ Donald Trumpએ પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ Truth Social પર જાહેર કર્યા હતા. ટ્રમ્પે પોતાના સંદેશામાં લખ્યું હતું કે ખામેનેઈના મૃત્યુ સાથે ઈરાનના લોકો માટે પોતાના દેશ પર નિયંત્રણ મેળવવાની મોટી તક ઉભી થઈ છે.
આ ઘટનાના પગલે મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ઝડપથી વધતો ગયો છે. આ યુદ્ધનો પ્રભાવ હવે હિંદ મહાસાગર સુધી પહોંચી ગયો છે. અહેવાલો મુજબ United Statesની એક સબમરીને હિંદ મહાસાગરમાં ઈરાનના એક યુદ્ધપોતને ટોર્પેડો હુમલા દ્વારા નષ્ટ કરી દીધો હતો. આ હુમલામાં 100થી વધુ ઈરાની નૌસૈનિકોના મૃત્યુ થયાની માહિતી સામે આવી છે. આ ઘટનાએ વિસ્તારમાં સૈન્ય તણાવને વધુ ગંભીર બનાવી દીધો છે.
બીજી તરફ Azerbaijanએ પણ ઈરાન પર ડ્રોન હુમલાનો આરોપ લગાવ્યો છે. અઝરબૈજાનનું કહેવું છે કે ઈરાને તેમના એક એરપોર્ટને નિશાન બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો અને તેના જવાબમાં યોગ્ય કાર્યવાહી કરવાની ચેતવણી આપવામાં આવી છે. આ ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે સંઘર્ષ હવે માત્ર બે દેશો સુધી મર્યાદિત નથી રહ્યો પરંતુ વિસ્તારના અન્ય દેશો પણ તેમાં ખેંચાઈ રહ્યા છે.
ઈરાનની સત્તાવાર સમાચાર એજન્સી Islamic Republic News Agencyના અહેવાલ મુજબ યુદ્ધ શરૂ થયા પછી અત્યાર સુધીમાં લગભગ 1,045 સૈનિકો અને નાગરિકો મૃત્યુ પામ્યા છે. ઈરાની મીડિયાના અહેવાલો અનુસાર તેહરાનમાં થયેલા અમેરિકી અને ઇઝરાયલી હુમલાઓમાં અનેક ઈમારતોને ભારે નુકસાન થયું છે. જેમાં સ્પોર્ટ્સ કોમ્પ્લેક્સ, ફૂટબોલ સ્ટેડિયમ, મ્યુનિસિપલ બિલ્ડિંગ અને ઘણા વેપાર સ્થળોનો સમાવેશ થાય છે.
આ દરમિયાન ઈરાને પણ જવાબી કાર્યવાહી તરીકે ઇઝરાયલ અને અમેરિકાના કેટલાક સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલા કર્યા હોવાનું જણાવ્યું છે. ઈરાનએ ચેતવણી આપી છે કે હિંદ મહાસાગરમાં તેમના યુદ્ધપોત પર થયેલા હુમલાનો અમેરિકાને ભારે પસ્તાવો કરવો પડશે. બીજી તરફ Israelએ જણાવ્યું છે કે તેણે તેહરાન પર મોટા પાયે સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરી છે.
આ વધતા તણાવ વચ્ચે ભારતે સંયમભર્યું અને સંતુલિત નિવેદન આપ્યું છે. ભારતના વડાપ્રધાન Narendra Modiએ મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંકટ અંગે તમામ પક્ષોને તાત્કાલિક શત્રુતા બંધ કરવાની અપીલ કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે કોઈપણ સમસ્યાનું સમાધાન સૈન્ય અથડામણથી નહીં પરંતુ સંવાદ અને રાજદ્વારી માર્ગથી શક્ય છે.
પ્રધાનમંત્રી મોદીએ આ નિવેદન Finlandના રાષ્ટ્રપતિ Alexander Stubb સાથે થયેલી વ્યાપક બેઠક બાદ આપ્યું હતું. તેમની ટિપ્પણીઓ એવા સમયે આવી છે જ્યારે ઈરાનમાં અમેરિકા અને ઇઝરાયલની સૈન્ય કાર્યવાહી છઠ્ઠા દિવસે પ્રવેશી ગઈ છે અને સમગ્ર વિશ્વ આ સંઘર્ષ પર ચિંતિત નજર રાખી રહ્યું છે.આ સમગ્ર ઘટનાક્રમે મધ્ય પૂર્વની રાજકીય પરિસ્થિતિને વધુ અસ્થિર બનાવી દીધી છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ સંઘર્ષ ઝડપથી શમતો નથી તો તેનું પ્રભાવ વૈશ્વિક રાજકારણ, ઊર્જા બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પર પણ પડી શકે છે.
