સરકાર ગ્રામીણ રોજગાર પ્રણાલીમાં મોટા ફેરફારો કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. દેશની સૌથી મોટી ગ્રામીણ રોજગાર યોજના, મનરેગાના નામ અને માળખામાં નોંધપાત્ર ફેરફારો થવાના છે. કેન્દ્ર સરકાર હાલના મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી કાયદાને નવા ગ્રામીણ રોજગાર કાયદા સાથે બદલવા માટે કામ કરી રહી છે. સરકાર જણાવે છે કે આ ફેરફાર 2047 ના વિકસિત ભારતની દ્રષ્ટિને અનુરૂપ હશે.
આ યોજનાનું નામ જ નહીં, પરંતુ રોજગારના દિવસોની સંખ્યા, કામ પછી ચુકવણી પદ્ધતિઓ અને ભંડોળના પેટર્નમાં પણ ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. આ જ કારણ છે કે, લાખો ગ્રામીણ પરિવારો મનરેગાને બદલે આવનારી નવી યોજનામાં તેમના માટે શું નવું અને અલગ હશે તેની ચર્ચા કરી રહ્યા છે. સંપૂર્ણ વિગતો જાણો.
નામ પણ કામકાજના દિવસોની સંખ્યામાં ફેરફાર કરશે.
સરકાર જે નવો કાયદો લાવી રહી છે તેનું નામ વિકાસિત ભારત ગેરંટી ફોર રોજગાર અને આજીવિકા મિશન ગ્રામીણ બિલ 2025 છે. તેને ટૂંકમાં VB G Ram G બિલ કહેવામાં આવી રહ્યું છે. પસાર થયા પછી, તે હાલના મનરેગા કાયદાનું સ્થાન લેશે. શરૂઆતમાં, તેને પૂજ્ય બાપુ ગ્રામીણ રોજગાર યોજના નામ આપવાની ચર્ચા થઈ રહી હતી.
પરંતુ હવે તેને વિકાસિત ભારત જી રામ જી કહેવામાં આવી રહ્યું છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, નવી યોજના ગ્રામીણ પરિવારો માટે ગેરંટીકૃત રોજગાર દિવસોની સંખ્યા 100 થી વધારીને 125 દિવસ કરવાનું વિચારી રહી છે. સરકાર કહે છે કે, આનાથી ગ્રામીણ આવક વધશે અને નોકરીની ઉપલબ્ધતા મજબૂત થશે. તેનો ઉદ્દેશ્ય ફક્ત વેતન પૂરું પાડવાનો નથી, પરંતુ વધુ રોજગારની તકો પૂરી પાડવાનો છે.
નવી યોજનામાં પેમેન્ટ પ્રણાલીને સરળ અને ઝડપી બનાવવાનું પણ કહેવામાં આવ્યું છે. મનરેગા હેઠળ અગાઉ 15 દિવસની અંદર વેતન ચૂકવવામાં આવતું હતું, પરંતુ નવા બિલમાં સાપ્તાહિક ચુકવણી પ્રણાલીનો પ્રસ્તાવ છે. આ હેઠળ, દર અઠવાડિયે અથવા પૂર્ણ થયાના મહત્તમ 15 દિવસની અંદર વેતન ચૂકવવું આવશ્યક છે. જો 15 દિવસની અંદર કામ ન મળે, તો બેરોજગારી ભથ્થાની જોગવાઈ પણ હશે.
ભંડોળ પ્રણાલીમાં પણ નોંધપાત્ર ફેરફારો થઈ શકે છે. અગાઉ, કેન્દ્ર સરકાર મનરેગાનો સંપૂર્ણ ખર્ચ ઉઠાવતી હતી. જોકે, નવી યોજના હેઠળ, રાજ્યોએ પણ ફાળો આપવો પડશે. કેટલાક રાજ્યોમાં, કેન્દ્ર સરકાર ખર્ચના 90 ટકા ખર્ચ ઉઠાવશે, જ્યારે અન્યમાં, કેન્દ્ર સરકાર 10 ટકા ખર્ચ ઉઠાવશે.આ યોજનાના અમલીકરણમાં રાજ્યોની ભૂમિકા અને જવાબદારીમાં વધારો કરશે.
