સોનાં-ચાંદીના બજારમાં અચાનક આવેલા ભૂકંપે રોકાણકારોને ચોંકાવી દીધા છે. છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાંથી સતત રેકોર્ડ બનાવતી કિંમતો બાદ હવે બુલિયન માર્કેટમાં ભારે વેચવાલી જોવા મળી છે. માત્ર 24 કલાકમાં ચાંદી પોતાના ઓલ ટાઈમ હાઈથી લગભગ 85 હજાર રૂપિયા સુધી તૂટી ગઈ છે, જ્યારે સોનાના ભાવમાં પણ 25 હજાર રૂપિયાથી વધુનો ધડાકાભેર ઘટાડો નોંધાયો છે. જે બજાર થોડા દિવસ પહેલાં જ અતિઉચ્ચ સ્તરે હતું, ત્યાં હવે અચાનક બબલ ફૂટ્યાની ચર્ચા તેજ બની ગઈ છે.
શુક્રવારે ચાંદીના ભાવમાં એવી તીવ્ર ગિરાવટ આવી કે ટ્રેડરો અને રોકાણકારો બંને માટે આ ઝટકો બની ગયો. MCX પર માર્ચ વાયદા માટે એક કિલો ચાંદીનો ભાવ બપોરે લગભગ 3.30 વાગ્યે 65 હજાર રૂપિયા સુધી તૂટી ગયો હતો અને 3,35,001 રૂપિયા આસપાસ પહોંચ્યો. માત્ર એક દિવસ પહેલાં જ ચાંદી 4,20,048 રૂપિયાનાં ઓલ ટાઈમ હાઈ લેવલે પહોંચી હતી. આ આંકડાઓ જ બતાવે છે કે કેટલો મોટો ફેરફાર માત્ર 24 કલાકમાં થયો છે.
સોનાની વાત કરીએ તો તેની સ્થિતિ પણ કંઈ અલગ રહી નથી. 29 જાન્યુઆરીએ સોનું 1,93,096 રૂપિયાનાં રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યું હતું, પરંતુ શુક્રવારે તેમાં ભારે દબાણ આવ્યું અને ભાવ સીધા 1,67,406 રૂપિયા સુધી લપસી ગયા. આ રીતે એક જ દિવસમાં સોનામાં લગભગ 25,500 રૂપિયાનું મોટું નુકસાન નોંધાયું છે. રોકાણકારો માટે આ ઘટાડો એટલો ઝડપી હતો કે ઘણા લોકોને પ્રતિક્રિયા આપવા માટે પણ સમય મળ્યો નહીં.
ધ્યાન આપવા જેવી વાત એ છે કે આ ગિરાવટ એવી ઘડીએ આવી છે જ્યારે થોડા સમય પહેલાં જ ચાંદી 4 લાખ રૂપિયા પ્રતિ કિલોના સ્તરથી પણ ઉપર ચાલી ગઈ હતી. વાયદા બજારમાં ગુરુવારે ચાંદીએ 34 હજાર રૂપિયાનું ઉછાળું લીધું હતું અને સતત નવા રેકોર્ડ બનાવી રહી હતી. સોનામાં પણ આવું જ દ્રશ્ય હતું, જ્યાં રોકાણકારો સલામત રોકાણ તરીકે ભારે ખરીદી કરી રહ્યા હતા. પરંતુ આ અતિઝડપી તેજી જ હવે બજાર માટે ભારે પડી છે.
બજાર નિષ્ણાતોના મતે, આ ગિરાવટનું મુખ્ય કારણ મुनાફાવસૂલી છે. લાંબા સમયથી સોનાં-ચાંદીમાં ચાલી રહેલી તેજીએ ભાવોને અતિઉચ્ચ સ્તરે લઈ ગયા હતા. રોકાણકારોએ મોટા પ્રમાણમાં નફો કમાવ્યો હતો અને ભાવ ટોચે પહોંચતાં જ ઘણા લોકોએ પોતાનો નફો બુક કરવાનો નિર્ણય લીધો. આ વેચવાલી શરૂ થતાં જ બજારમાં દબાણ વધ્યું અને ભાવ ઝડપથી નીચે આવ્યા.
કેટલાક નિષ્ણાતો એવું પણ માને છે કે વેચવાલી શરૂ થતાં જ શોર્ટ સેલર્સ સક્રિય થયા. ખાસ કરીને ચાંદીમાં ટ્રેડિંગ દરમિયાન મોટા પ્રમાણમાં શોર્ટ પોઝિશન લેવામાં આવી, જેના કારણે ભાવમાં વધુ તેજીથી ઘટાડો થયો. જ્યારે બજારમાં ખરીદદારો પછાત પડ્યા, ત્યારે શોર્ટ સેલિંગે આગમાં ઘી નાખવાનું કામ કર્યું.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં પણ કિંમતી ધાતુઓ પર દબાણ જોવા મળ્યું છે. વૈશ્વિક સ્તરે ચાંદી અને અન્ય મેટલ્સના ભાવ ઘટતાં તેની અસર સીધી રીતે ભારતીય બજાર પર પડી. સાથે જ અમેરિકન ડોલરમાં મજબૂતી આવી છે, જેના કારણે સોનાં-ચાંદી જેવા સલામત એસેટ્સ પ્રત્યેનો આકર્ષણ થોડો ઓછો થયો છે. અમેરિકી રાજકારણમાં ફેડરલ રિઝર્વ સંબંધિત નિવેદનો અને વૈશ્વિક તણાવમાં ઘટાડાએ પણ કિંમતોને અસર કરી છે.
સોનાં-ચાંદીની કિંમતોમાં આવેલા આ મોટા ઘટાડાનો પ્રભાવ ETF માર્કેટ પર પણ સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળ્યો. શેરબજાર બંધ થતાં સુધીમાં ઘણા ગોલ્ડ અને સિલ્વર ETFમાં 20 ટકાથી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો. ICICI Silver ETFમાં લગભગ 20 ટકા તૂટ જોવા મળી, જ્યારે Nippon India Silver ETF અને Tata Silver ETFમાં પણ મોટી ગિરાવટ આવી. ગોલ્ડ ETFમાં પણ રોકાણકારોને ભારે નુકસાન ભોગવવું પડ્યું.
આ સમગ્ર ઘટનાએ ફરી એકવાર સાબિત કરી દીધું છે કે સોનાં-ચાંદી જેવા પરંપરાગત સલામત માનાતા રોકાણોમાં પણ અચાનક ઉથલપાથલ થઈ શકે છે. બજારની તેજી જેટલી આકર્ષક લાગે છે, એટલી જ ઝડપથી તે નીચે પણ આવી શકે છે. હાલના ઘટાડા પછી હવે રોકાણકારોની નજર એ પર રહેશે કે શું આ માત્ર ટૂંકાગાળાની કરેકશન છે કે પછી લાંબા ગાળાની મંદીની શરૂઆત.
