અલ્લાહાબાદ હાઈકોર્ટે લિવ-ઈન કપલ્સની સલામતી અંગે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે 12 લિવ-ઈન કપલ્સને પોલીસ સુરક્ષા આપવાનો નિર્દેશ આપતા કહ્યું કે, કાનૂની અધિકારો મેળવવા માટે લગ્ન જરૂરી નથી.અલ્લાહાબાદ હાઈકોર્ટ યુગલો દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી પર સુનાવણી કરી રહી હતી, જેમાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેમને તેમના પરિવારો તરફથી ધમકીઓ મળી રહી છે અને પોલીસ તરફથી તેમને પૂરતું રક્ષણ મળ્યું નથી.
જસ્ટીસ વિવેક કુમાર સિંહે આદેશ જારી કરતા જણાવ્યું હતું કે, લિવ-ઈન રિલેશનશિપમાં રહેતા યુવાનોને રાજ્ય તરફથી જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા રક્ષણનો અધિકાર છે. કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે હવે મોટી સંખ્યામાં આવા કેસ દાખલ થઈ રહ્યા છે, જેમાં યુગલોએ જણાવ્યું હતું કે તેમણે જિલ્લા પોલીસનો સંપર્ક કર્યો હતો, પરંતુ કોઈ ફાયદો ન થતાં તેઓને કોર્ટનો સંપર્ક કરવો પડ્યો હતો.
ઔપચારિક લગ્નનો અભાવ બંધારણીય રક્ષણને અસર કરે છે કે કેમ તે અંગે કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, “માનવ જીવનના અધિકારને સર્વોચ્ચ દરજ્જો આપવો જોઈએ, પછી ભલે નાગરિક સગીર હોય કે પુખ્ત, પરણીત હોય કે અપરિણીત. અરજદારો પરણીત ન હોય એટલા જ કારણે તેમને ભારતના બંધારણ દ્વારા બાંયધરીકૃત ભારતના નાગરિક તરીકેના તેમના મૂળભૂત અધિકારોથી વંચિત ન રાખી શકાય.”
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે, શું બંધારણ લિવ-ઇન સંબંધોમાં રહેલા એડલ્ટની સુરક્ષા કરે છે,ભલે સમાજ એવા સંબંધોને સ્વીકારે છે કે નહીં. સમાજ આવા સંબંધોને સ્વીકારે છે કે નહીં. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે નૈતિકતા સમાજ અને જાહેર દ્રષ્ટિકોણથી અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ આ તફાવતોનો કોઈ કાનૂની પ્રભાવ નથી. લિવ-ઇન સંબંધો કાયદા દ્વારા પ્રતિબંધિત નથી, ભલે ભારતીય સમાજના ઘણા વર્ગો તેને અછૂત માનતા હોય.
દરેક નાગરિકનું રક્ષણ કરવાનો રાજ્યનો અધિકાર
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, વ્યક્તિ પુખ્ત વયે પહોંચ્યા પછી તેને ક્યાં અને કોની સાથે રહેવું તે નક્કી કરવા માટે કાયદેસર રીતે સ્વતંત્ર છે. એકવાર પુખ્ત વ્યક્તિ જીવનસાથી પસંદ કરે છે, પછી કોઈએ તેમના શાંતિપૂર્ણ જીવનમાં વાંધો ઉઠાવવો જોઈએ નહીં કે દખલ કરવી જોઈએ નહીં, પછી ભલે તે પરિવારનો સભ્ય હોય. બંધારણીય જવાબદારીઓ અનુસાર રાજ્યની દરેક નાગરિકના જીવન અને સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ કરવાની કડક ફરજ છે.
પોલીસને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાનો નિર્દેશ
અલહાબાદ કોર્ટે અગાઉના હાઇકોર્ટના નિર્ણયોને પણ સંબોધિત કર્યા હતા જેમાં લિવ-ઇન યુગલોને રક્ષણ આપવાનો ઇનકાર કરવામાં આવ્યો હતો. ન્યાયાધીશે જણાવ્યું હતું કે વર્તમાન કેસોમાં એવા પુખ્ત વયના લોકોનો સમાવેશ થાય છે જેમણે કોઈ ગુનો કર્યો નથી, તેમની અરજી નકારવાનો કોઈ કાનૂની આધાર નથી.
કોર્ટે કહ્યું કે, તે પહેલાના મંતવ્યો “અપનાવી શકતી નથી” કારણ કે તે સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયો સાથે અસંગત હતા. “અહીં અરજદારો પુખ્ત વયના છે અને લગ્નની પવિત્રતા વિના સાથે રહેવાનું નક્કી કર્યું છે. અને તેમના નિર્ણય પર તેમનો ન્યાય કરવાનો અધિકાર કોર્ટનો નથી. જો અરજદારોએ કોઈ ગુનો કર્યો નથી, તો આ કોર્ટને કોઈ કારણ દેખાતું નથી કે તેમની સુરક્ષા માટેની વિનંતી શા માટે મંજૂર ન કરવી જોઈએ. કોર્ટે તમામ 12 અરજીઓને મંજૂરી આપી અને જો ભવિષ્યમાં દંપતીને ધમકીઓ મળે તો પોલીસે કેવી રીતે સુરક્ષા કરવી તેની વિગતવાર સૂચનાઓ જારી કરી હતી.
