મધ્ય પૂર્વમાં ઇઝરાયેલ, ઈરાન અને અન્ય પાડોશી દેશો વચ્ચે સતત વધતા જતા સૈન્ય સંઘર્ષની વચ્ચે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. મસૂદ પેજેશ્કિયન સાથે લાંબી વાતચીત કરી છે. ભારત હંમેશા મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિરતાનો પક્ષધર રહ્યું છે અને પીએમ મોદીએ આ વાતચીતમાં ફરી એકવાર ‘શાંતિ અને મુત્સદ્દીગીરી’ ના માર્ગે વિવાદો ઉકેલવાની હિમાયત કરી છે. પીએમ મોદીએ ખાસ કરીને તેલ અને ગેસના સપ્લાય તેમજ અન્ય મહત્વપૂર્ણ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ પર થઈ રહેલા હુમલાઓ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે પાયાના માળખાકીય સુવિધાઓ પરના હુમલાઓ કોઈ પણ સંજોગોમાં સ્વીકાર્ય નથી, કારણ કે તેની અસર માત્ર તે પ્રદેશ પર જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પણ પડે છે.
તહેવારોની મોસમમાં થયેલી આ વાતચીતમાં પીએમ મોદીએ ઈરાની જનતાને ઈદ-ઉલ-ફિત્ર અને નવરોઝ (ઈરાની નવું વર્ષ) ની શુભેચ્છાઓ આપી હતી. ઈરાને પણ ભારત સાથેના વર્ષો જૂના સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક સંબંધોને મહત્વ આપતા પીએમ મોદીની અપીલને ગંભીરતાથી લીધી છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા અને દરિયાઈ વેપાર માર્ગો પર મોટો ખતરો ઉભો થયો છે. આ સંજોગોમાં ઈરાન જેવા પ્રાદેશિક પ્રભાવ ધરાવતા દેશ સાથે સીધો સંપર્ક સાધવો એ ભારતની વ્યૂહાત્મક રણનીતિનો એક હિસ્સો છે. બંને નેતાઓ વચ્ચે હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં જહાજોની સુરક્ષા અને ચાબહાર પોર્ટ જેવા મહત્વના પ્રોજેક્ટ્સના ભાવિ અંગે પણ ચર્ચા થઈ હોવાનું મનાય છે.
ભારત અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધોમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાબહાર બંદરના વિકાસને લઈને નવી ગતિ જોવા મળી રહી છે. પીએમ મોદીએ આ વાતચીત દરમિયાન ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે પ્રાદેશિક જોડાણ (Regional Connectivity) વધારવા માટે શાંતિ અનિવાર્ય છે. જો ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ સુરક્ષિત નહીં રહે, તો એશિયા અને યુરોપ વચ્ચેના વેપાર માર્ગો ખોરવાઈ શકે છે. ઈરાની રાષ્ટ્રપતિએ પણ ભારતની ચિંતાઓને સાંભળી હતી અને આ પ્રદેશમાં તણાવ ઓછો કરવા માટે ભારતના પ્રયાસોની પ્રશંસા કરી હતી. ભારત અત્યારે રશિયા, અમેરિકા અને ઈરાન ત્રણેય પક્ષો સાથે સંતુલિત રીતે વાતચીત કરી રહ્યું છે જેથી વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની ઉર્જા જરૂરિયાતો સુરક્ષિત રહે.આ ટેલિફોનિક મંત્રણા બાદ ડાઉનિંગ સ્ટ્રીટ અને વોશિંગ્ટન જેવા પશ્ચિમી દેશોના કેન્દ્રોમાં પણ ભારતની ભૂમિકા પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે. પીએમ મોદીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારત કોઈ પણ હિંસા અથવા આતંકવાદી કૃત્યો જે સામાન્ય નાગરિકો અને રાષ્ટ્રીય સંપત્તિને નુકસાન પહોંચાડે છે તેનો વિરોધ કરે છે. ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ સાથેની આ વાતચીતથી ભારત-ઈરાન વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં વિશ્વાસનું નવું વાતાવરણ ઉભું થયું છે. આવનારા દિવસોમાં પશ્ચિમ એશિયામાં ભારતની શાંતિ સ્થાપવાની આ મુત્સદ્દીગીરી કેટલી અસરકારક સાબિત થાય છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે, પરંતુ હાલ માટે આ વાતચીતે ઉર્જા બજારમાં ઉભી થયેલી અસ્થિરતાને ઓછી કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.
